View My Stats   

Dạ Ngân

 “Người ta đọc Gia đình bé mọn để thấy con người và tình yêu trong thời bao cấp bị bầm dập thế nào” (Bài của nhà văn Trần Thanh Hà)

Trong vài năm gần đây, Dạ Ngân là nhà văn nữ rất được dư luận chú ý. Tiểu thuyết Gia đình bé mọn xuất bản năm 2005 lập tức được trao Giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội, năm 2006 tiếp tục giành Tặng thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam và đã được dịch sang tiếng Anh để in ở Mỹ. Gia đình bé mọn là sự mở đầu cho những cuốn sách nối tiếp làm nên hiện tượng của làng xuất bản Việt Nam bởi thương hiệu của tác giả: Tản mạn hồn quê  và gần đây nhất là tập truyện ngắn Nước nguồn xuôi mãi ( 1 tác giả 3 năm 3 đầu sách đều do NXB Phụ Nữ ấn hành). VNCA đã có cuộc trao đổi với nhà văn Dạ Ngân xung quanh cuốn tiểu thuyết này và công việc sáng tác..

1, Ai cũng biết chị có một số phận đa đoan: đổ vỡ cuộc hôn nhân đầu, có một cuộc tình thăng trầm và mất 11 năm mới chính danh được với người mình yêu. Cuộc đời của chị, cuộc tình của chị có rất nhiều chi tiết tương đồng với nhân vật Mỹ Tiệp trong tiểu thuyết Gia đình bé mọn. Liệu có thể coi GDBM là một cuốn tự truyện được không?

Đúng, tôi và một số người thân của tôi là nguyên mẫu của tiểu thuyết này. Nhưng tôi đã viết nó với tâm thế của nhà văn với những vấn đề xã hội hậu chiến mà mình đã trải nghiệm. Vị trí của một nhà văn trong con mắt của công chúng khác với một ngôi sao điện ảnh hay một chính khách, hay một quý phu nhân nên nếu là tự truyện thì đời tôi đã đáng gì để người đọc quan tâm. Thực sự người đọc đã tìm thấy ở đây tình yêu, bi kịch, khát vọng và một giai đoạn của Việt Nam. Điều đó lý giải vì sao GDBM liên tục được in, (sau tết Mậu Tý, Nxb vừa tái bản lần thứ 4, bìa mới). Nói một cách chính xác, đó là một cuốn tiếu thuyết có nhiều yếu tố tự truyện, hay nói như dịch giả Trần Thiện Đạo, ở Pháp từ lâu đã có dòng văn học này, dòng văn học tự thú. "GDBM là một tác phẩm tự thú chân thật".    

2, Chị viết cuốn sách trong bao lâu? Chồng chị - nhà văn Nguyễn Quang Thân, có ảnh hưởng hay tác động gì đến chị trong công việc viết?

Tôi nghĩ về nó nhiều năm, viết trầy trật năm bảy lần, vì  vừa phải làm việc công sở vừa viết nên luôn bị phân tâm. Giống như leo cột mỡ vậy. Có lần viết được phân nửa rồi mà khi thu xếp được để tiếp tục thì lại vứt hết, bắt đầu lại hoàn toàn. Đó cũng là cái tật của tôi, cái tạng viết của tôi. Không viết được nhanh mà lại hay chán. Khi ngồi viết, không có cửa sổ không có một cái lá cây bên ngoài cũng thấy bứt rứt, ai đi lại sau lưng cũng thấy như bị dòm lén. Cho đến mùa hè 2004, lên Đại Lải 2 tuần, một mình một phòng chế độ cơm bưng nước rót trại viên nên "đánh" mỗt ngày một chương luôn, kinh khủng! Viết mờ cả mắt. Thế là xong, thề là hay dở gì cũng phải trút nó ra cho xong, không quay lại với nó nữa. Về nhà lên vi tính mấy tháng trời, khi viết nước 2 thì ai lảng vảng sau lưng cũng mặc, có mở nhạc ầm ĩ cũng không sao, lạ vậy đó. Không gì thú vị bằng đưa bản viết tay của mình lên máy tính vừa đánh vừa sửa, ngất ngây, hạnh phúc. "Miệt vườn xa lắm" cũng viết ở Đại Lải, và nếu không có khung cảnh tuyệt vời và tình người ở Đại Lải thì đã không xong GDBM. Tôi luôn âm thầm tri ân nơi đó và mùa thu năm rồi cũng đã lên đấy bỏ tiền túi ra thuê phòng để viết nước đầu một tiểu thuyết mới.

Cái nết của vợ chồng chúng tôi là không can thiệp vào công việc viết lách của nhau. Nhất là những thứ dày và nặng như tiếu thuyết thì chỉ đọc của nhau sau khi đã in và đóng thành bản thảo để chuẩn bị giao cho nhà xuất bản. Thường là khen hay chê, thế thôi. Anh Thân chỉ giúp tôi ở những phần kiến văn mà tôi không đủ rộng và đủ vững như anh. Là một người có kinh nghiệm trong truyện ngắn và tiểu thuyết, anh hay trao đổi với tôi kinh nghiệm chung, đó là một đề tài mà chúng tôi hay nói với nhau mọi nơi, mọi lúc, nó thấm vào tôi như mưa dầm với đất đai cây cỏ. Nói một cách sòng phẳng, không ai có thể khiến ai viết hay lên nếu người đó không có tài không có tâm và không có chí. Nhưng không khí tâm giao trong gia đình thì rất quan trọng nếu hai vợ chồng đều là văn nghệ sĩ.     

3, Trong khi văn đàn nóng với những kêu gọi “đổi mới tư duy tiểu thuyết”, nhiều nhà văn đề cao chủ nghĩa hậu hiện đại, thay đổi hình thức, kỹ thuật viết… thì một cuốn tiểu thuyết chân thành, đề cập đến một đề tài nhỏ đúng như tên gọi, không có gì là mới trong kỹ thuật như GDBM lại thuyết phục từ những hội đồng chuyên môn đến bạn đọc bình thường. Theo chị, vì sao vậy?

NQ Thân & Dạ Ngân 2006 - Ảnh Nguyễn ĐÌnh Toán (Black & White)

Tôi rất ngưỡng mộ những tìm tòi đổi mới và những tác giả dám sống chết với thể loại tiếu thuyết. Nền văn học Việt Nam còn thấp bé vì ít tiểu thuyết hay. Rất cần thi pháp mới, tôi tin ai là nhà văn thì cũng mơ giấc mơ một cuốn sách làm ngẩn ngơ thiên hạ. Một cuốn tiếu thuyết vừa hấp dẫn, vừa lấp lánh vừa trĩu nặng nhân sinh, khó lắm. Như một mình một chiếc thuyền buồm mà đi vòng quanh thế giới vậy. Viết cho người ta khen người phục và người thích mà không khó thì việc gì mới là khó? Tôi là cây bút  đã định hình, một người đã có tuổi, tôi biết sức của mình. GDBM chinh phục được các hội đồng giải thưởng và người đọc có lẽ ở sự dung dị của nó. Vả lại, có những cuốn sách có những may mắn hoặc tai vạ không ngờ, nó có số phận riêng và chính tôi cũng không ngờ nó được đọc nhiều như vậy. Người ta đọc "Nỗi buồn chiến tranh" của Bảo Ninh để thấy một dạng chiến tranh khác trong thế kỷ hai mươi và có lẽ người ta đọc GDBM để thấy con người và tình yêu trong thời bao cấp bị bầm dập thế nào.   

4, Cuốn sách đã giành nhiều giải thưởng lớn, được bán ra với số lượng không nhỏ so với nhiều tên sách văn học trong nước. Rõ ràng nó gây tiếng vang hơn hẳn những cuốn sách trước đó của chị. Với chị, đây có phải là một “đỉnh” trên con đường văn chương?

Không nhà văn nào hài lòng với những thứ mình đã viết ra. GDBM là một thành công của tôi về nhiều mặt nhưng tôi thì vẫn đang viết, đang cặm cụi chạy marathon với văn chương nên tôi thấy nó chỉ là một cái mốc quan trọng thôi. Là đỉnh hay không hạ hồi sẽ phán, nhá. 

5, Những câu chuyện chân thành, có vẻ đều được viết nên từ trải nghiệm thực tế của nhà văn đã làm nên tên tuổi Dạ Ngân. Chị có nghĩ chị sẽ thay đổi? Chị có thể tiết lộ kế hoạch sáng tác?

Tôi rất muốn mình tưởng tượng tung hoành hơn, văn chương góc cạnh hay sần sùi hay bay bổng hơn nhưng chắc là rất khó. Nhất là với tiểu thuyết. Tôi quan niệm, mỗi người một kiểu thì sẽ làm nên một vườn hoa. Nguyễn Bình Phương sẽ được đọc ở sau này nhưng cũng cần những tác phẩm có thể thẩm thấu được ngay.

Tôi đang thu xếp thời gian để lên vi tính cuốn tiếu thuyết mới, dĩ nhiên sẽ khác mọi thứ với GDBM chứ. Không có hai cuốn tiếu thuyết giống hệt nhau nhưng đã là văn phong, đã là cốt cách văn xuôi thì rất khó thay đổi từ cực này sang cực khác được. Hy vọng bạn đọc lại sẽ thích cuốn mới này, theo một kiểu thích khác. 

6, Được biết GDBM đã được dịch sang tiếng Anh để in ở Mỹ, và tháng 4 này chị sẽ đến Mỹ có phải để tiếp xúc với độc giả? Quá trình dịch và in sách ở nước ngoài được tiến hành như thế nào, xin chị cho biết? 

Nếu không có gì trục trặc thì đầu tháng 4 này tôi đi Mỹ trong đoàn 10 nhà báo của Việt Nam theo lời mời của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ vài năm một lần cho các nhà báo mà họ chọn đích danh. Là hội viên lâu năm của Hội nhà báo VN, cũng là người có thâm niên 20 năm hội viên Hội Nhà văn VN mà bây giờ mới "xuất dương" lần đầu, nghĩ cũng thiệt thòi nhưng muộn còn hơn không. Chuyến đi không liên can đến cuốn sách sắp in ở Mỹ.

 Theo kế hoạch, GDBM (tên tiếng Anh là An insignificant family) sẽ được Nhà xuất bản Curbstone Press in vào cuối năm nay nhưng vị giám đốc của họ mới qua đời, do đó nó sẽ được lùi vào đầu năm 2009. Lúc đó chắc tôi sẽ có chuyến đi tiếp xúc độc giả nếu Nxb của họ không thay đổi kế hoạch.

Tôi là tác giả thứ 10 được Nxb này dịch và in, sau Hồ Anh Thái, Lê Minh Khuê, Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng, Nguyễn Huy Thiệp, Đoàn Lê (văn xuôi) và Nguyễn Duy, Lâm Thị Mỹ Dạ, Hữu Thỉnh (thơ). Ngoài ra họ còn in 3 đầu sách nhiều tác giả nữa gồm 2 tập truyện ngắn và 1 tập thơ. Thật ra còn nhiều tác giả được in ở những nhà xuất bản khác của Mỹ  mà tôi không biết hết. Có một số "cửa" để tác phẩm của các nhà văn nhà thơ trong nước được in ở nước ngoài, ở đâu cũng phải có những chiếc cầu của cả hai bên do quen biết, thân thuộc và cùng mục đích vì tính chất giao thoa của các nền văn hoá với nhau. Trước kia thì ở Nga, ở Đức, sau nữa thì ở Pháp và sau này ở Mỹ, đều phải có những nhà tổ chức thiện tâm ở các bên thì văn học VN mới có visa vào một nước nào đó. Riêng ở Mỹ, theo chỗ tôi biết, nhà văn Hồ Anh Thái, nhà văn Lê Minh Khuê và nhà thơ Nguyễn Quang Thiều là những người rất có công trong việc tổ chức bản thảo cho phía Mỹ.

 GDBM, là cuốn sách thứ 10 của một tác giả được một Nxb phi lợi nhuận nhận dịch, trước hết vì những giải thưởng mà nó giành được. Nxb qua những cộng tác viên của họ ở VN hoa tiêu,  họ sẽ tự chỉ định người dịch của họ và, sau khi người ấy đọc thẩm định và thấy thích thì sẽ có hợp đồng chính thức với tác giả và dịch giả. Càng có nhiều chiếc cầu thì chúng ta sẽ có nhiều hộ chiếu cho tác phẩm của mình, trong đó, đáng lẽ chiếc cầu của hội đoàn nhà văn phải là quan trọng nhất. Nhà văn mình quá thiệt thòi vì mình còn rất qua loa, lề mề và thậm chí còn cầm  chân nhau trong việc này.

Nhà văn Trần Thanh Hà thực hiện phỏng vấn Nguồn: VNCA Tháng 3/2008)

___________________________________

Dạ Ngân: Văn chương và đời thực

Đời Dạ Ngân, kể cả văn chương, cái gì cũng muộn. Nhưng trong những cái mất, cái thua thiệt của tiền vận lại có cái viên mãn của hậu vận. Người đàn bà bé nhỏ, ngồi trong góc quán cà phê, nói những câu chuyện đời mình bằng những tiếng nói dịu dàng. Nhưng không thỏa hiệp. Giống như nhân vật Tiệp của tiểu thuyết “Gia đình bé mọn”, một đời không ngừng vượt những ngáng trở. Để được làm chính mình.

>>xem tiếp >>

____________________________ 

Chất lượng hôn nhân đang suy giảm

do những đứt gãy văn hoá 

Nhà văn Dạ Ngân- người phụ nữ đang hạnh phúc, người đàn bà đi qua 11 năm cay đắng để cầm được tờ hôn thú với người mình yêu, chuyên gia tư vấn cho hàng ngàn “ca” khó trong hôn nhân với bút danh Lê Long Mỹ, Dạ Hương... Tôi đã không bối rối khi chọn chị làm nhân vật trò chuyện với bạn đọc NTNN, nhân ngày Gia đình 28-7. .. 

 Lệ Bình PV báo NTNN (thực hiện)

>>xem tiếp >> 

______________________________